على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
768
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
و فروع . و رونق و روشنى . و گرمى و التهاب . و تف آفتاب . و چراغ و شمع . و هر چيز كه نورانى و روشن باشد . و چرخ و پيچ كه در طناب و كمند و زلف دهند و روش . و طاقت و توانائى . و خشم و قهر و غضب و رنج و محنت و مشقت . و آهن تافته . و چون بطور تركيب استعمال شود بمعنى تابان و مشعشع و فروزان و درخشان و سوزان و پيچان مانند آفتاب عالم تاب و شمشير جهان تاب . و تاب دادن : پيچ دادن . و برشته كردن . و مشتعل كردن . و صيقل دادن . و تيز كردن . و تابيدن . و بافتن و رشتن . و تاب باز دادن : از تاب باز كردن . تاب ( t bb ) افا . ع . قطعكننده . تاب ( t bb ) ا . ع . مرد بزرگ و ضعيف . و شتر و خر كه پشتشان ريش باشد . اتباب . ج . تابا ( t b ) ا . پ . به لغت زند و پازند طلا و ذهب . تابا ( t b ) ا . پ . تاوه و سفال . تابافگن ( t b - afgan ) ص . پ . شعله افگن . تاباق ( t b q ) ا . پ . چوب دستى و چوب گندهاى كه قلندران در دست گيرند . تاباك ( t b k ) ا . پ . تنهء درخت تابان ( t b n ) ا . پ . روشنائى و شعاع و مغز درخت . تابان ( t b n ) ص . پ . تابنده و درخشنده . و روشنى و روشن و نورانى . و تابدار . و آبدار . و داراى لمعان و شعاع . و ماه تابان : ماه تابنده و درخشان . و تابان بودن : درخشان بودن و نورانى بودن . تابانى ( t b ni ) ا . پ . رونق و تابدارى . و روشنى . تابانيدن ( t banidan ) ف م . پ . سبب تاب دادن شدن . تابب ( taabbob ) م . ع . تعجب نمودن . فرحناك شدن يق تابب به . تابة ( t bat ) م . ع . تاب توبا و توبة و تابة و متابا و تتوبة . مر . توب ( tavb ) . تابت ( taabbot ) م . ع . تابت الجمر : بر افروخت اخگر . تابخانه ( t b - x ne ) ا . پ . خانهاى كه بخارى و تنور در آن باشد . و كوره ، تندور و تنور . و خانهاى كه زمينش مانند زمين حمام مجوف بود و در آن آتش افروزند تا گرم شود و مدت زمستان در آنجا بسر برند . و خانهاى كه در و ديوارش از آئينه بود و هر كه در درون آن باشد بيرون را تواند ديد . تابد ( taabbod ) م . ع . وحشت و نفرت نمودن . و تابد المنزل : خالى شد خانه از مردم و الفت گرفت بدان وحوش . و تابد الوجه : ظاهر شد بر روى مانند دانهء كنجد . و تابد الرجل : دراز شد بىزنى مرد و كم شد حاجت او بزنان . تابداده ( t b - d de ) ص . پ . مشتعل شده . و پيچيده شده . و بافته شده . تابدار ( t b - d r ) ص . پ . گرم و شديد و سوزان . و درخشان و شفاف . و موجزن . و مجعد . و پيچيده شده . و آب تابدار : آب گرم . و الفاظ تابدار : كلمات دلچسب . و گوهر تابدار : جواهر شفاف . تابدان ( t b - d n ) ا . پ . طاقچهء بزرگى نزديك سقف خانه كه هر دو طرف آن گشوده باشد و گاه طرف بيرون آن را پنجهره گذارند و طرف درون را پارچهء نقاشى و جام و شيشهء الوان . و گلخن حمام . و كورهء مسگرى و آهنگرى و جز آن . و روزنى كه در عمارت جهة روشنى گذارند . تابده ( t b - deh ) ا . پ . جلالدهنده و شكوهدهنده . و طنابساز . و بافنده . و ريسنده . تابر ( taabbor ) م . ع . تابر النخل : پذيرفت خرما بنبار را يعنى گشن و اصلاح را . تابس ( taabbos ) م . ع . تابس تابسا : متغير گرديد . تابسار ( t b - s r ) ا . پ . روزنهء مرتفع و بلند . تابستان ( t best n ) ا . پ . صيف و آن فصل از فصول چهارگانهء سال كه بلافاصله بعد از بهار و قبل از پائيز بود و ابتداى آن از اول تير ماه جلالى باشد و آخر آن آخر شهريور ماه و يا از اول سرطان تا آخر سنبله . و نيز تابستان كنايه از هواى گرم . تابستانه دادن ( t best ne - d ndan ) ف . م . پ . مواجب دادن براى تابستان . تابستانى ( t best ni ) ا و ص . پ . منسوب به تابستان و مانند تابستان . و ييلاق . و خانهاى كه مدت تابستان در آن بسر برند . و تابستانى كردن : بسر بردن مدت تابستان در ييلاق . تابسه ( t base ) ا . پ . چراگاه پر آب و علف . تابش ( t bec ) پ . م ح . تابيدن . ا . تابدارى و روشنى . و گرمى . و توانائى . و زور و قوت . و اندوه و رنج . و پيچش و پيچيدگى . و نشيب . و وجب . تابشان ( t bec n ) ا . پ . قسمى از كلاه كه كلهء سر را مىپوشاند و داراى منگلهء آويزانى است . تابض ( taabboz ) م . ع . تابضت - البعير فتابض : رسن اباض بستم شتر را